Week 17

.

Teleologische velden. Onze wereldbeleving lijkt oppermachtig teleologisch te zijn: alles heeft een bedoeling, - althans, zo willen we het zien. En als we de bedoeling niet kennen, moeten we ernaar op zoek. Of er één construeren. Deze dwingende neiging is dagelijks te merken in het duiden en evalueren van menselijke aangelegenheden; we hebben moeite hen te laten voor wat ze zijn: diversiteit. Alsof alles zou moeten beantwoorden aan een plan, gestuurd door onderliggende maatstaven, verankerd in hoe de dingen zouden zijn, en zo ook begrepen. Waardoor wordt deze teleologie in het leven geroepen? Uiteindelijk is zij gerelateerd aan eigenbelang, ingegeven door behoeften en begeerten. Hoe dit loslaten? – om ruimte te maken, vrije ruimte! De mens als mogelijkheid in een onbepaalde wereldruimte...

Het zelfoplossende vermogen van mensen blijkt niet groot. We hebben anderen nodig.

Wat het leven van me wil is een teleologische vraag, - één om achter me te laten.

Culturele evolutie. Europa oud, vermoeid? Laten we vervellen! Culturen en beschavingen kennen niet maar één levenscyclus, - behalve wanneer zij niet geloven in de mogelijkheid van herbronnen en vernieuwing, zich aanpassend aan veranderde omstandigheden. Toekomst willen: dat werkt revitaliserend voor cultuur en beschaving! Verjonging door niet langer oud te willen worden.

Hetzelfde anders? Kunst: het leven voorstellen zoals mensen met gevoel voor toekomst het beleven. Dit vergt een denken en verbeelding van wat mogelijk is, ter schepping van nieuwe, of hernieuwde, werkelijkheden, -minstens in beleving.

Cultuur: een collectieve werkelijkheid met virtuele dimensies, - een geheugen van wat mogelijk is gebleken en een voorraadkamer aan nieuwe mogelijkheden.

Wat zijn de implicaties en gevolgen van de geopolitieke veranderingen, met name sinds 1989, voor de Europese beschaving? Wat betekenen de verschuivingen wereldwijd op het gebied van economie en politiek voor ons zelfbeeld en beschouwing van het leven? Wanneer beschaving opgevat kan worden als een evolutionaire strategie ter aanpassing aan telkens veranderende omstandigheden, tot wat voor wijzigingen in strategie worden we dan nu uitgedaagd?

Wat is het ongedachte waarin ik verkeer, - zonder het te ‘weten’ dus? Wat zijn de waardeschattingen waar ik als vanzelfsprekend van uit ga, de onuitgesproken gewoontes in het beoordelen van gebeurtenissen en situaties? Het ongedachte waarvan ik mij bewust word, minstens in niet-weten, in de ontmoeting met een andersdenkende, met iemand uit een andere cultuur of beschavingsruimte, met mensen die leven met een andere duiding van het alledaagse. Het is waarom ik het leven in een multiculturele grootstad hogelijk waardeer, evenals reizen naar niet-Westerse landen. Het is waarom ik de verwarrende gesprekken op prijs stel met mensen die leven vanuit tradities die mij niet vertrouwd zijn, - met name Oosterse. Het dwingt mij tot dieptepeilingen waar ik uit mijzelf niet toe zou geraken.

Wat is het lot van (mijn) invallen en gedachten? Wat gebeurt er met (mijn) vragen en problematiseringen? Wat komt er terecht van (mijn) plannen en voornemens? Zelfs op het persoonlijke vlak dreigt het allemaal gemakkelijk te verdampen, verdrongen door andere bezigheden en het nieuws van de dag. Alsof ze er nooit geweest zijn. Wat heeft dit te betekenen voor de zin van reflectie? Is denken meer dan vluchtige en krachteloze spielerei? Het lijkt allemaal zo zinloos. Tegelijk betreft het iets onderliggends, mijn referentiekader, dat bepalend is voor mijn doen en laten, voor waardeschattingen, voor verwachtingen en taboes, kortom, voor hoe mijn dagelijks leven eruit ziet en wordt beleefd. Van vitaal belang, - of niet? Hoe dit te rijmen?

Leve de stad!

Stad: broeinest van onrust, broedplaats van vernieuwing!

Stad: hogedrukpan voor de ontwikkeling van het ongekende!

Stad, spaar mij niet!

Stad: web van schurend en botsend door-elkaar

Stad, oh, welkome onrust!

Stad: ongrijpbare verstoorder van vanzelfsprekendheid, oefenplek van het grote mens-erger-je-niet.

Stad: tegen het jong bejaard worden!

Stad, om zich te blijven ontpoppen!

Stad, als permanent experiment!

Stad van veelheid en verwarring!

Stad van hemelbestormers en ondergaanden!

Stad, doe mij vluchten en telkens weer terugkomen!

Spirituele performativiteit. Het zou goed kunnen dat de Boeddha het nodig had om zijn boodschap te verkondigen, 45 jaar lang, om in een ontwaakte staat te blijven, of er telkens in terug te keren.

De meest lachwekkende vorm van performatieve contradictie: menen dat denken en spreken spiritueel onbelangrijk zijn, of zelfs negatief, en daar dan niet je mond over kunnen houden.

.