Week 6

.



Reizen. (Vrijwel) alles wat er gebeurt onderweg is okay, om een nieuw land te leren kennen: de mensen, ontmoetingen, hoe wij op elkaar reageren, hun gebruiken en gewoontes, de cultuur en alles wat zich aan mij toont. Vanaf het moment van vertrek sta ik open voor wat zich voordoet. Waarom niet altijd zo leven?!


Jaarlijks afkicken van Europese vanzelfsprekendheden. Dit keer laat ik me verrassen door de Indische archipel.


De levenswil van een mosquito. Het beestje kan niet anders dan wat het doet: op zoek gaan naar bloed en ... prikken!


Iedereen wordt geboren als mens, nooit als gelovige. Dat wordt me weer eens duidelijk in een land dat in zijn geschiedenis al enkele malen van religie is gewisseld: van animistisch, naar hindoeïstisch en later ook boeddhistisch, naar islamitisch en hier en daar christelijk. Hoe gemakkelijk veranderen we niet van epitheton, - zelfs wanneer het zoiets 'fundamenteels' betreft als religie?


Westerse mannen lijken in de Oriënt geseksueerde robots die slechts drank en pompende muziek nodig hebben om voor de bijl te gaan.


Is elkaar nodig hebben niet veel menselijker en verrijkt het niet veel meer de onderlinge verhoudingen, dan net te doen alsof je het allemaal zelf afkunt, - autonoom levend in een comfortzone? Het betekent veel casual ontmoetingen. Het betekent zowel een terrasdame, alias hoer, die je bijna het geld voor twee vakantiedagen weet af te troggelen, als ook een 'onvrijwillige' doch verrassende toer met een man die zegt zijn Nederlands met je te willen ophalen en zich ontpopt als gids. Het betekent bij het ontbijt een avontuurlijk stel op wereldreis ontmoeten en onverwachts een dagje meegaan in hun 'agenda': naar het strand! Het betekent gitaarspelers waar je even geen zin in hebt tijdens het eten. Het betekent een ‘gesprek’ met een man in de bus die vanaf het moment dat hij tegenover je plaats neemt niet ophoudt met vragen te stellen, om er vervolgens halfverstaanbare verhandelingen aan te koppelen over de ‘harmonie der religies’ en andere schone zaken in Indonesië. Het betekent ook leuke gesprekjes die niets te betekenen hebben behalve een babbeltje. Vaak is men er op uit om iets aan je te verdienen, maar daar valt mee te dealen.


In het Nationaal Museum van Jakarta opeens een sterke presentie van Hindoeïsme, met dit verschil dat de beelden in een museum staan, en niet in een tempel. Oude glorie, gemusealiseerd. Met India in de herinnering een schok. Ik weet niet of men op Bali blij is met deze presentatie. Opmerkelijk overigens dat een heersende religie, waar ook, zichzelf nooit te kijk zet in een museum. Geen islamitisch object te zien in dit gebouw dat wil laten zien wat Indonesië te bieden heeft.


Wat zegt het dat Westerlingen, en met name mannen, het zo nodig hebben om helemaal los te gaan in vreemde oorden? Worden ze thuis zo gekneveld? Of hebben ze überhaupt geen beschaving?


Publieke dwang. Elke nacht om vier uur de oproep tot gebed: niet echt een reclame voor de islam, - zeker niet wanneer 3 (of meer?) omroepers hun klagelijke gezang tegelijk en door elkaar laten horen.


Pluraliteit. Het is aan de staat om tolerantie af te dwingen wanneer religies niet de bescheidenheid kunnen opbrengen om andersdenkenden met rust te laten.


Wat mij buitengewoon intrigeert: wat gebeurde er toen een nieuwe religie zich installeerde? De meeste landen/volkeren hebben dit meerdere malen doorgemaakt. Hoe kwam die verandering tot stand?


Het eiland Java heeft hindoeïsme en boeddhisme gekend gedurende meerdere eeuwen. Vervolgens kwam de islam. Wie nu door Java reist treft nergens nog een spoor aan van hindoeïsme en boeddhisme, behalve in musea, als beschermd monument, en bij hoge uitzondering als ruïne. Hoe grondig moet de vernietiging van het oude door het nieuwe religieuze regime zijn geweest! Een nietsontziende schoonmaak.


Trein naar Yogyakarta. Eerste klas reizen is overal ter wereld een saaie, afstandelijke aangelegenheid. Je wordt maximaal met rust gelaten, en dat is dan ook alles.


Hoe komt het dat ik niets heb met de drie monotheïsmen, zelfs niet in hun mystieke varianten? (Ik had me voor dit reisje door een islamitisch land voorgenomen me eens te verdiepen in het Soefisme.) Is het vanwege hun spiritueel irrealisme: pogend het leven, persoonlijk en cultureel-maatschappelijk, te transformeren volgens een schema/ideaal/droombeeld van hoe het zou moeten zijn, terwijl het aardse leven selectief wordt genegeerd?


Opvallend hoeveel notities op dit reisje door Java over religie gaan. Wat triggert me? Ik ben niet met die focus van huis gegaan. Nodigt de sfeer ertoe uit? Misschien omdat er behalve de aanwezigheid van de Islam cultureel niet veel te beleven valt (als je batik-schilderijen en wajang-poppen buiten beschouwing laat). Bij gebrek aan beter? Over het rustige levenstempo en de vriendelijke Javanen valt niet veel méér te zeggen. Het is aangenaam hier. Het klimaat bevalt me. Sommigen klagen over de warmte, maar daar heb ik niet zo’n last van. De straten zijn opvallend schoon (in vergelijking met India, bijvoorbeeld). Het eten is lekker. Een overdaad van winkels en stalletjes. Geen (Engelstalige) kranten, maar missen doe ik ze niet. En dat is het zo ongeveer. Prettige omgeving om bij te komen van de oververhitting thuis. En op de een of andere manier nodigt de sfeer uit tot nadenken over religie. Komt het door de oproep tot gebed vijf maal daags?






.