Een courante illusie is dat een mens van
nature verantwoordelijk is, - zoals blijkt in opvoeding en in het sociale
verkeer. Hij wordt verantwoordelijk gemaakt, door
het appèl dat anderen op hem doen, door de vragen die hem worden gesteld over
zijn doen en laten, doordat anderen hem laten merken wat zijn gedrag met hen
doet. Elkaar met rust laten is funest voor verantwoordelijkheidsbesef.
Onpersoonlijk gezien is de immigrant de
verrassende factor in sport, cultuur, politiek en religie, waardoor dreigende
voorspelbaarheid en vaste verhoudingen worden doorbroken. En als vreemde is
zijn aanwezigheid een welkome aanslag op het ongedachte dat anders onder de
aandachtsdrempel blijft.
Is het voldoende dat iemand een actie of
bezigheid als zinvol beleeft? Is niet ook een
sociale vorm nodig, een inbedding in het cultureel-maatschappelijke leven, een
praxis, als vehikel voor objectieve zinvolheid? Kan
‘zinvol’ zonder een poot aan de grond in de wereld?
De universele mens is een individu: wie zou
het willen bestrijden, en in naam van wie of wat? Individualiteit is het enige
principe dat iedere mens aangaat. Iedereen die dit ontkent bezondigt zich aan
een performatieve tegenspraak. Het individu beleeft zich als uniek menselijk
wezen: niemand wil inwisselbaar zijn, wil over het hoofd worden gezien als ware
hij een niemand, wil worden aangezien voor een ander. Elke filosofie die dit
existentiële feit negeert is een leugen, - waarmee ook het verschil is aangegeven
met wetenschap, waarin individualiteit überhaupt niet gedacht kan worden.
Niet de doeloorzakelijkheid van idealen of
utopieën, vanuit het toekomstige gedacht, maar in het heden transformeren en zich laten
transformeren, in relaties, ontmoetingen, gesprekken, gebeurtenissen,
situaties. (Wat voor ethos is nodig om dit aan te kunnen,
vruchtbaar te maken, en niet te laten ontaarden in gratuite willekeur?)
Filosofie: cruciaal is niet wat ik allemaal
weet, maar waartoe, omwille van wat voor leven?
.
No comments:
Post a Comment