Week 52

.


Ook wetenschappers beginnen zich bezig te houden met levenskunst. Psychologen, bijvoorbeeld, doen er onderzoek naar. Wat zou hun bijdrage kunnen zijn?



Is humanisme een levensbeschouwing? Wellicht is het eerst en vooral de ideologie, het onderliggende referentiekader, van een vrije, open, democratische en pluriforme samenleving: de mens eerst en pas daarna zijn of haar levensovertuiging, politieke voorkeur, culturele habitus, etc. In die zin is het huidige Europa basaal humanistisch. Deze ideologie behoeft evenwel inoefening. Is dat humanisme als levensbeschouwing?



Wie zonder ego is werpe de eerste steen. Veroordelende ego-verhalen (in Oosterse of andere spiritualiteit) hebben doorgaans het effect van zich-schuldig-voelen, - weinig bevorderlijk voor spirituele groei, en des te meer voor onderwerping aan de verkondiger van die ego-verhalen.



Een heilige is iemand van wie we te weinig weten.



Levenskunst: niet alleen inzien wat nodig is voor een goed leven, maar het ook inoefenen.



Er bestaan filosofische teksten (zoals de Ethica van Aristoteles of die van Spinoza) die bedoeld zijn om in praktijk te worden gebracht door de lezer. Een gebruikstekst. Niet een intellectueel speeltje waar je leuk over kunt praten, maar een handleiding om de eigen denkwijze op in te richten, en daarmee het eigen leven. Een plattegrond voor de realisatie van een welbepaald ethos, in de eerste plaats door de auteur zelf. Je kunt een ander ethos voorstaan, of je niet kunnen vinden in de handleiding. De vraag is dan: welk ethos wel, en hoe ga je er gestalte aan geven?



Met zoonlief opnieuw een schitterende kindervoorstelling gezien: Tsaar Saltaan, Prins Guidoon en de Zwaan, van theatergroep Kwatta. Sprankelend. Mooi stuk, geweldig gespeeld. Wat me telkens weer opvalt: in Nederland worden prachtige kinderliederen en –voorstellingen gemaakt, terwijl het volwassenenwerk lang niet altijd dat niveau haalt. Hoe komt dat? Wat maakt dat de speelsheid verloren gaat wanneer kunst volwassen wordt?



Filosofie. Kinderen zoeken een gebruiksaanwijzing bij het leven en dat zoeken houdt niet op.



Er is oneindigheid in het besef van veranderlijkheid, - innerlijke oneindigheid.



Leven zonder Darwin. Wat vrije wil is voor de godgelovigen, is determinisme voor degenen die menen dat de kosmos zelf God is: in beide gevallen wordt verwezen naar een zinvolle instantie. Beide hebben moeite om het leven te accepteren als een toevallig product van veranderlijkheid.
In het eerste geval is een bovennatuurlijke grootheid de ‘eerste oorzaak’ van een goddelijke orde, ook al is het ondermaanse ervan verstoken; mensen kunnen er vrij voor kiezen om volgens die orde te leven, en aldus hun leven te verzekeren van goedheid en liefde. (Denk aan Augustinus.) In het tweede geval is het bestaan zelf een en al orde; wie dat inziet zal ontsnappen aan de gevolgen van verwarring en onwetendheid, en als het meezit zal innerlijke rust hun deel zijn, mits zij leren meebewegen met het onontkoombare lot. (Denk aan Spinoza.)
Wanneer we de behoefte aan een van beide dogma’s peilen als een behoefte aan zekerheid, en wanneer we het geloof erin opvatten als een vorm van vertrouwen (pistis), hoe groot moet de angst dan niet zijn, diep in ons, voor de veranderlijkheid van het bestaan!



Een wetenschapper produceert kennis door zijn interesse tot object van onderzoek te maken. Het streven is: kennis die algemeen geldig is, onafhankelijk van de persoon van de wetenschapper, - ook al is hij onontbeerlijk in het produceren van die kennis. Een wijsgeer onderzoekt het leven, met zijn eigen leven als inzet. Het wijsgerige weten in eigenlijke zin is een weten dat wordt belichaamd door de wijsgeer. Het gaat om weten dat zich toetst en bewijst in het leven van de persoon in kwestie. Zonder deze koppeling heeft het geen betekenis.



De oneindigheid in mijzelf vindt een soort spiegelbeeld in de onmetelijkheid van het universum: zoals het universum mijn wereld overstijgt, zo ben ik in staat tot overschrijding van het alledaagse. In deze weerspiegeling ervaar ik evenwel niets goddelijks. Wie het wel aldus ervaart, veronderstelt het in de eerste plaats. Het sublieme is een theoriegeladen ervaring.



Festina lente: mijn mantra voor het komende jaar, wanneer ik me weer door het leven haast en de mooie, verrassende, creatieve omwegen dreig mis te lopen. En spel!



Niets zo weldadig als de kunst van het vergeten. Ze zouden er een schoolvak van moeten maken!



Mijn kleine jihad. Ik heb een probleem met spullen. Heb er teveel van en moeite om ze te laten verdwijnen. Is het een louter persoonlijk probleem? Hechten, het niet kunnen loslaten van wat ooit van waarde was, - of dat beloofde te zijn, verborgen verwachtingen, menen dat ik boeken en andere spullen ooit nog zal kunnen gebruiken, ... Of is het de cultuur van overvloed? De maatschappij van oneindige consumptie? De vrije-markteconomie die draait op het stimuleren (en creëren) van behoeften en begeerte? Minstens maakt een dergelijke overprikkelde omgeving het er niet gemakkelijker op. Een nieuw jaar gaat deze problematiek oplossen!



Het Ding an sich van Kant is zijn meest vruchtbare ongedachte!



Incongruentie. Wat als een buitengewoon en scherpzinnig verstand alleen kan floreren dankzij het onttrekken van emotionele chaos aan het bewustzijn, - hetgeen dan ook de zwakte uitmaakt van zijn operaties: de wijsheid van het lichaam ontbreekt, en daarmee relevantie.



Intelligentie is niet het probleem, maar verwarring. Hoe te ontwarren? Hoe op te helderen?



De zinvraag verwijst naar het bewustzijn dat zich die vraag stelt. Buiten dat bewustzijn is de zinvraag niet aan de orde. Wat zegt dat over de zinvraag? En wat over het mogelijke antwoord?



Oud en Nieuw in Amsterdam: Bataille voluit in actie!











.