Hoe vrij is mijn keuze?
Het is zeer de vraag of Sartre’s concept van een ‘bodemloze’ vrijheid wel
ergens op slaat. Alsof mijn kiezen zonder enige grond zou kunnen zijn, zonder
enige noodzaak, zonder enig verband met wat dan ook. Is Sartre’s vrijheid niet
te willekeurig, te onverschillig, te zeer losgezongen van de persoon en zijn
gesitueerdheid? Zinvolle keuzes blijken voor mij keuzes te zijn die verband
houden met eigen vragen, behoeften en verlangens. Achteraf bezien houden ze
organisch verband met wat ik eerder leefde, - al was dat op het moment van
kiezen niet altijd duidelijk. Een keuze blijkt zelden zomaar uit de lucht
gegrepen. Wat is dan nog de reden om te spreken van een vrijheid ‘zonder
grond’? Uiteraard helpt het om mijzelf af en toe los te denken van een gegeven
situatie, maar dat betekent niet dat keuzes op dezelfde manier los kunnen staan
van wie ik eerder was. Hypothetisch is zo’n keuze wel mogelijk, als
gedachte-experiment, maar het zal geen keuze kunnen zijn die als zinvol wordt
ervaren door mij, als existerend individu.
Ik houd van het levensgrote gebaar dat filosofie heet. Of
beter: van filosofie wanneer zij in levensgrote gebaren denkt, - is het anders
wel filosofie?
‘Geloof’, zoals gebezigd door ‘ongelovigen’, wordt vooral
gedefinieerd als een niet-weten, - een moderne invulling, bepaald door de
obsessie met zeker-weten en wetenschap. Mij lijkt het een oninteressante
invulling van ‘geloof’. Het Griekse ‘pistis’, waar het woord ‘geloof’ op
teruggaat, betekent ook ‘vertrouwen’, en dat is een veel vruchtbaardere
invulling, en een die moeilijk te negeren valt. Want wie meent zonder
vertrouwen te kunnen? De vraag wordt dan: waarop vertrouwen we? Of: waarin
stellen we ons vertrouwen? Een gesprek wordt dan mogelijk, ook met
andersvertrouwenden, en wel over iets dat van existentieel belang is voor
iedereen, hoe je het verder ook invult.
.
No comments:
Post a Comment