Week 37

.

Wat betreft vrije wil is mijn vraag niet of hij bestaat, als wel waarom de hele kwestie in mijn beleving geen rol van betekenis speelt. Verder interesseert me het verschil tussen een buitenperspectief (zoals ingenomen door een wetenschapper) en een binnenperspectief (zoals ervaren door de persoon in kwestie). Voor een gedragswetenschapper mag duidelijk zijn dat een keuze vastligt, gegeven de individuele make-up (fysiologisch, psychologisch en biografisch) en de omstandigheden. Voor mij als degene die voor een keuze staat (bijv bij verkiezingen, zeker wanneer je nog zwevend bent) ligt die keuze niet vast, - althans, zo ervaar ik het niet; ook schiet ik er niets mee op om te weten dat mijn keuze uiteindelijk gedetermineerd zal blijken te zijn.

M.a.w. wat maakt het verschil tussen een eerste persoonsperspectief en een derde persoonsperspectief? Er is geen reden om het eerste voor het laatste in te ruilen, aangezien dat onmogelijk is. Hooguit kan zich het derde persoonsperspectief voegen bij het eerste. Vraag is: waarom zou ik dat doen? Wat schiet ik ermee op?

Niet het al dan niet bestaan van een vrije wil is de moeite waard om te onderzoeken, maar het bestaan van een eerste persoonsperspectief!

En voor degenen die er van houden om met een wetenschappelijke blik naar zichzelf te kijken: hoe om te gaan met die externe blik zonder te vervallen in cynisme?

Kan een prestatie van betekenis zijn in een omgeving die zich geen hogere doelen stelt?


Ingehouden leven is een zonde tegen het leven.

Is filosofie wel het juiste adres voor persoonlijke problemen? Ik twijfel er steeds meer aan. Bezig zijn met filosofie kan wel therapeutisch werken, maar is het ook eigen aan filosofiebeoefening? Is filosofie erop uit om persoonlijke problemen op te lossen? Is het niet eerder een aardig, maar niet noodzakelijk bijeffect?

Filosofie wil begrijpen. Passie voor waarheid is haar drijfveer. Wanneer er al sprake is van ‘nut’, dan lijkt het te betreffen: aanpassing van denken en bewustzijn aan (veranderde) omstandigheden op grote schaal. Wat betekent het om nu te leven, om nu mens te zijn, om nu burger te zijn van een samenleving, om nu drager of schepper te zijn van een cultuur, van een beschaving? In filosofie gaat het niet om mij als privé-persoon, maar ben ik subject van grootheden die ook voor anderen gelden. Die benadering kan mij helpen mijzelf (als privé-persoon) te begrijpen, maar dat is niet het onderwerp van filosofiebeoefening.

Door aan filosofie te doen, maak ik mij tot subject van het zoeken naar waarheid. Dat kan een therapeutische werking hebben, maar dit effect bepaalt niet de agenda van filosofie.

‘Moeten’ en ‘mogen’ zijn geen wetenschappelijke termen.


Opvoeding als oefening in levenskunst. Mijn zoontje neemt een voorbeeld aan mij, en vooral aan mijn gedrag. Dus zal ik mij moeten afvragen, telkens weer, waarin ik een voorbeeld wil zijn.

.