Week 24

.

Juist omdat het leven geen intrinsiek doel heeft, behalve overleven en voortplanting, kunnen er vele doelen worden gesteld én daadwerkelijk gemaakt. Er is ruimte om geesten te laten waaien zonder dat zij onmiddellijk schipbreuk lijden op de werkelijkheid.

Elk artefact cultiveert, in de omgang ermee, een menselijke mogelijkheid; het is ook de realisatie ervan. Omgang met artefacten is dus niet onschuldig. De vraag is: welke mogelijkheden wil ik tot gestalte laten komen door mij te cultiveren?

Gezond egoïsme. Hoe verkeerd is ‘ego’? Duidt ik-preoccupatie niet op een nog-niet, op het besef dat méér mogelijk is, op nog niet gerealiseerde potentie van een organisme dat in naam van een ‘ik’ groeiruimte zoekt?

‘Oorspronkelijke geest’, begrepen als ruimte (laten) aan mogelijke vormen van bewustzijn: gaat het dan om een altijd al aanwezige geest? Of is hij eerder resultaat? Is geest, hoe oorspronkelijk ook, niet tevens een worden, zoals alles in de natuur?

Zolang ik nog niet zonder boeken en schrijven kan, ben ik nog verslaafd aan nog-niet.

.

Week 23

.

Om een stap verder te zetten ontbreekt het filosofen in de Westerse traditie aan ervaring met meditatieve praktijken.

Leven, ook het persoonlijke, gaat van evenwicht naar evenwicht, met tussendoor – en onvermijdelijk – periodes van ontwrichting, desoriëntatie en, als het meezit, vervellen.

Recept om burger te worden van een wereld met toekomst: een dialectische leef- en denkwijze, oftewel de bereidheid om zich te laten verrassen en uitdagen, telkens weer, door nieuwe ervaringen en het ongedachte, ook wanneer zij dwingen om alles te herzien of opnieuw te beginnen. Geen enkele invloed bij voorbaat buitensluiten. Geen enkele opvatting tot fort maken. Denken zonder onbetwistbare zekerheden. En toch telkens willen affirmeren dat het leven de moeite waard is, - mits dat niet slechts een gedachte is! Want alleen vanuit levensbeaming heeft de wereld toekomst, - hoe anders welwillend ruimte te houden voor verandering?

Met het leven is niets mis; wel met sommige opvattingen over het leven.

Maakt de afwezigheid van een God of van een bovennatuurlijke orde de rechtvaardiging van morele waarden onmogelijk? Is de natuur zo verschrikkelijk?

Amor fati. De wereld is een werkelijkheid in wording. Leven vanuit een diepe acceptatie van wat is, betekent dus niet: aanvaarden dat de wereld blijft zoals zij is, maar juist dat zij in verandering verkeert, onophoudelijk. En menselijk handelen is deel van die verandering.

Filosofen in de media: wat maakt hun commentaar méér dan een (naar we mogen hopen) geïnformeerde en enigszins doordachte mening? Wat maakt anderen minder geschikt om zo’n mening te produceren? Is 'filosoof' iets anders dan een poging om autoriteit te ontlenen aan een eerbiedwaardige traditie zonder dat daarmee ook maar iets gezegd is over de inhoud?

.

Week 22, 2013

.

Als moraal niet iets typisch menselijks is, maar in aanzet reeds te constateren bij (andere) dieren, ontwikkeld in eerdere stadia van evolutie, waarom zou de zinvraag dan voor mensen een kwestie van levensbelang zijn en beslissend voor moraal? Als apen niet klagen over zinloosheid, waarom zouden mensen het dan wel doen? Is dat omdat in mensen zich de rede heeft ontwikkeld, zodanig dat we ons de vraag kunnen stellen en überhaupt op het idee van zinloosheid kunnen komen? Maar zegt de zinvraag dan iets over het leven of over de rede? Met andere woorden, wat zegt het over de zinvraag en over het belang van een antwoord erop, wanneer de hele kwestie puur een menselijke aangelegenheid is?

.

Week 21

.

Vaders die hun kinderen vermoorden en vervolgens de hand aan zichzelf slaan, - is het nodig Medea erbij te halen om te begrijpen wat er gaande was?

‘Spirituele ontwikkeling’ is slechts een zinvolle term wanneer zij meer omvat dan het geestelijke, d.w.z. denken, verbeelding en goede voornemens.

Ik snap te weinig van mensen om aan politiek te kunnen doen.

Zolang ik nog teksten nodig heb, of meen nodig te hebben, leef ik nog niet voluit, leef ik nog als een leerling.

.

Week 20

.

Hedendaagse kunst. De zucht naar originaliteit is stuitend geworden. Wie niets te melden heeft probeert origineel te zijn.

Geloof in de waarheid: de beleving van de werkelijkheid altijd spelen via de band van het idealiserende denken, - alsof er slechts werkelijkheid is in zoverre er waarheid is.

De werkelijkheid zien in termen van referentiekader, van mens- en wereldbeeld, van principes en ontologie: de preoccupatie van een filosoof. Spelen zij de rol die hij eraan toekent? Of zijn zij het fabrikaat van zijn overschot aan denkenergie, gecombineerd met de poging greep te krijgen op het veranderlijke leven?

.

Week 19

.

Onthouding. ‘Dit is vredig, dit is verheven, namelijk het tot rust komen van alle drijfveren, het verzaken van alle bezit, de vernietiging van de begeerte, passieloosheid, ophouden, nirvana.’ Waarom 'ophouden' als bestemming? Vanwaar die hang naar passieloosheid, als het hoogste? Hoe kwam de Boeddha zo negatief over begeerte, bestempeld als de bron van onrust en lijden? Is het omdat hij als 35-jarige gemoedsrust wilde?

Geest als evolutionair product. Niet alleen heeft de geest zich moeten ontworstelen aan de macht van het lichaam; ook heeft het denken zich moeten vrijmaken van de betovering door de verbeelding, toen lichaam en geest nog poëtisch met elkaar verweven bleven.

. 

Week 18, 2013

.

Het ongedachte van het subject/object-denken. Het ik-zeggen is een zich isoleren binnen een interdependente verbondenheid die hoe dan ook de basis zal blijven voor het functioneren van een organisme, - ook al meent het ik op zichzelf te staan, en nog erger: wanneer het meent denkend tegenover al het andere te staan.

Kunst & literatuur zeggen niet zoveel over onze dagelijkse realiteit, als wel over de staat van onze verbeelding.

Het behang van de wereld. Wat gebeurt er wanneer wij geletterd raken? Een onachterhaalbare kwestie, vergeven als we zijn door denktaligheid. Een onafzetbare bril opgekregen.

.